Strona prywatna Marzeny i Czarka

Idź do spisu treści

Menu główne

Powstawanie i rodzaje szaty naciekowej.

Turystyka > SŁOWACJA > Słowackie jaskinie > Schowek

Formy naciekowe są naturalną ozdobą podziemnych komór i korytarzy. Często pokrywają całe powierzchnie stropu, ścian oraz dna sal i korytarzy, osiągając nieraz znaczne rozmiary. Głównym jednak minerałem budującym nacieki, zwłaszcza w typowych obszarach krasowych, jest kalcyt i jego odmiany. W okresie zimy w częściach do których dociera mróz, powstają też piękne lecz nietrwałe nacieki lodowe, tworzące podobne formy jak klasyczne nacieki kalcytowe.

W zależności od położenia miejsca wypływu, urzeźbienia ściany, ilości wody i stanu jej nasycenia powstają rozmaite formy naciekowe. Ogólnie nacieki podzielić można na dwie grupy: nacieki grawitacyjne (tworzące się przez wytrącenie kalcytu z wody spływającej grawitacyjnie) oraz nacieki agrawitacyjne przy których wzroście główną rolę odgrywają siły krystalizacji.

 

Zróżnicowanie form naciekowych w jaskiniach.
1-makarony, 2-stalaktyty, 3-stalaktyty sferolityczne, 4-draperie i zasłony, 5-polewy, 6-żebra, 7-pola ryżowe, 8-nacieki wełniste, 9-misy naciekowe, 10-stalagmity, 11-kolumny naciekowe, 12-pizolity, 13-nacieki grzybkowe, 14-heliktyty, 15-nacieki piaszczyste, 16-nacieki lodowe.
(źródło: Szelerewicz M., Górny A., "Jaskinie Wyżyny Krakowsko - Wieluńskiej")

 

W grupie nacieków grawitacyjnych wyróżniamy szereg form, których kształt w znacznej mierze uwarunkowany jest miejscem powstawania nacieku. Stalaktyty to jedne z najczęściej spotykanych form naciekowych. Tworzą się pod stropem lub w miejscach przewieszonych. Formą, która zapoczątkowuje rozwój większego, masywnego stalaktytu jest stalaktyt rurkowy, zwany makaronem. Makarony są naciekami żywymi, współcześnie przyrastającymi. Osiągają długość kilkudziesięciu cm, występując niekiedy w dużych skupiskach. Bardzo rzadką formą stalaktytów są stalaktyty sferolityczne. Mają one postać kuli zakończonej makaronem.

Na przewieszonych fragmentach ścian tworzą się, często z mleka wapiennego, draperie i zasłony. Wysokość ich sięga do 2 m, a długość dochodzi do kilku metrów. Zasłony, zbudowane z krystalicznego kalcytu, dzięki małej grubości zazwyczaj są przeświecające. Często na krawędzi pokryte są “języczkami” nacieku wełnistego.

Najlepiej zachowanymi formami naciekowymi są polewy, często o znacznej grubości, pokrywające duże powierzchnie ścian i dna korytarzy. Na polewach tworzą się często, w zależności od stopnia nachylenia powierzchni, żebra lub formy nacieku kaskadowego. W miejscach o mniejszym nachyleniu ściany powstają misy zwane polami ryżowymi, a w bardziej stromych partiach naciek wełnisty.

Kolejną dużą grupę nacieków stanowią stalagmity, wyrastające bezpośrednio pod stalaktytami. Tworzą one rozmaite formy od cienkich, wysmukłych poprzez pagodowe, masywne o trójkątnym przekroju, aż do form płaskich, talerzowych, z płaskim, szerokim wierzchołkiem.

Formą powstałą z połączenia stalaktytu i stalagmitu jest kolumna naciekowa zwana stalagnatem.

Osobną grupą nacieków grawitacyjnych są pizolity. Ich kulista, wypolerowana odmiana znana jest pod nazwą pereł jaskiniowych. Powstają w obrębie mis naciekowych, gdzie w wodzie, wokół ośrodka krystalizacji (może nim być ziarno piasku) wytrąca się koncentrycznie węglan wapnia.

Do grupy nacieków agrawitacyjnych należą: nacieki grzybkowe, heliktyty i kryształy kalcytu. Nacieki grzybkowe pokrywają ściany, strop i głazy. Często występują na powierzchni innych form naciekowych. Powstają z kalcytu wytrącającego się z wody, która podsiąka kapilarnie przez drobne szczeliny podłoża, lub z rozpryskujących się kropli. Nacieki grzybkowe są najczęściej formami o kształcie kulistej pałeczki, osadzonej na krótkim, wąskim trzonku. Ich długość rzadko przekracza 20 mm. Kierunek wzrostu tych nacieków jest zawsze prostopadły do podłoża, z którego wyrastają. Heliktyty to krystaliczne, zazwyczaj nieregularne, krzaczaste wyrostki rosnące w dowolnych kierunkach, często na stalaktytach, polewach, ścianach i stropach.

Krystaliczne skupienia kalcytu są to kryształy tworzące na ścianach jaskiń zgrupowania w kształcie szczotek. Wielkość ich często przekracza 10 cm. Są bezbarwne lub mają barwę miodową o różnym stopniu intensywności.

 
 
 
 
Szukaj
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego